ข้อคิดจากประธานโครงการ ประธานโครงการ รักหัวใจ ใส่ใจโคเลสเตอรอล

สัจธรรมและชีวิต
นพ.บรรหาร กออนันตกูล

สัจธรรม เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจริง หรือสิ่งที่ต้องเกิดขึ้นแบบซ้ำซ้อน หรือเป็นวัฏจักรไม่มีที่สิ้นสุดและไม่เปลี่ยนแปลง เช่น โลกหมุนรอบดวงอาทิตย์ หรือดวงอาทิตย์ขึ้นทางทิศตะวันออก และตกทางทิศตะวันตก ก็ถือเป็นสัจธรรมอันหนึ่ง

อย่างไรก็ดี แม้ว่าสัจธรรมจะดูเหมือนกับไม่มีการเปลี่ยนแปลง แต่อันที่จริงแล้วก็ยังมีอะไรบางอย่างที่เปลี่ยนแปลงไป แต่จะเปลี่ยนแปลงทีละน้อยและต้องใช้เวลานานเป็นล้านๆปีถึงจะมองเห็นการเปลี่ยนแปลงนั้นๆ ดังนั้น เมื่อเปรียบเทียบกับชีวิตของมนุษย์เราซึ่งสั้นมากเฉลี่ยแล้วไม่เกิน 100 ปี เราจึงไม่สามารถเห็นการเปลี่ยนแปลงในรอบล้านๆปีนั้นได้ เช่น ระบบจักรวาล ธรรมชาติ และสิ่งที่อยู่นอกเหนือธรรมชาติ เป็นต้น

ชีวิต ต่างกับสัจธรรมตรงที่มีจุดเริ่มต้นและจุดสิ้นสุดที่จบลงด้วยการตาย และในแต่ละช่วงชีวิตของคนเรานั้นก็จะมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา เริ่มตั้งแต่เกิด และมีการเติบโต การรับรู้ การเรียนรู้ และที่สำคัญต้องมีภาระหน้าที่เพื่อที่จะเลี้ยงดูชีวิตให้ดำรงอยู่ได้ หรือเรียกว่าการประพฤติตนเพื่อให้อยู่รอดไปจนกระทั่งสิ้นชีวิต ดังคำกล่าวที่ว่า "ชีวิตไม่สิ้นก็ดิ้นไป ชีวิตไม่ดิ้นก็สิ้นใจ" แต่การเกิด การแก่ การเจ็บ และการตาย ก็ถือว่าเป็นสัจธรรมของชีวิต ซึ่งแตกต่างกับชีวิตที่จะต้องเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลาที่มีเกิด แก่ เจ็บ ตาย เช่นกัน

ส่วนการเจ็บไข้ได้ป่วยนั้น จะสามารถเกิดขึ้นได้ทุกช่วงชีวิตของเราทุกคน แต่ไม่จำเป็นว่าจะต้องเกิดขึ้นเหมือนกันทุกคน จึงเกิดคำถามว่าโรคที่เกิดขึ้นกับเรา ทำไมอยู่ดีๆ ถึงมาเกิดขึ้นกับเรา ทำไมไม่ไปเกิดกับทุกคนหรือคนอื่นๆ บางคนบอกว่าจะเป็นตามกรรมเก่า หรือกรรมใหม่ที่คนๆนั้นได้กระทำขึ้น

อันนี้ละครับคือ อุทธาหรณ์สำคัญที่ว่า เรามีกรรมเก่าจริงหรือ? หรือว่าพฤติกรรมและสิ่งแวดล้อมที่เราอยู่ด้วยเป็นสิ่งที่ทำให้เราต้องเป็นโรค เราจะปฏิบัติตนอย่างไร เราจะสามารถป้องกันโรคด้วยการลดกรรมใหม่ (โดยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของตัวเอง) ได้หรือไม่ และถ้าป้องกันโรคแล้วเราจะได้อะไร

จากวิวัฒนาการตั้งแต่สมัยพุทธกาลที่พระพุทธเจ้าได้ทรงสั่งสอนเรื่องอริยสัจ 4 ซึ่งเป็นหลักของศาสนาพุทธที่สอนให้คนพ้นทุกข์ และในปัจจุบันวงการวิจัยทั่วโลกก็ได้นำหลักอันนี้มาใช้ในการศึกษาทางระบาดวิทยา เพื่อให้ทราบถึงที่มาและปัจจัยของการเกิดโรค วิธีแก้ไขและการนำไปปฏิบัติเพื่อจะให้พ้นจากการไม่เป็นโรค หรือการป้องกันโรคด้วยการลดปัจจัยต่างๆที่ทำให้เป็นโรค หรือเรียกว่า อโรคยา ปรมาราภา สิ่งเหล่านี้เป็นสัจธรรมที่จะทำให้ชีวิตของเราอายุยืนยาวขึ้นและมีคุณภาพ คือไม่ให้มีโรคภัยมารบกวน ซึ่งหมดนี้จะขึ้นอยู่กับการปฏิบัติเอาใจใส่ดูแลตนตั้งแต่ตื่นนอนจนกระทั่งหลับ

ฉะนั้น การที่เราจะเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในวัฏจักรประจำวัน เพื่อป้องกันโรคและให้มีสุขภาพร่างกายสมบูรณ์แข็งแรงได้นั้น เราจะต้องรู้จักปฏิบัติตน ดังนี้

1. รู้จักออกกำลังกายให้ถูกต้องตามสุขลักษณะ มีความสม่ำเสมอ ต่อเนื่องและพอเหมาะ
2. รู้จักเกรงใจร่างกายของตัวเอง ด้วยการพักผ่อน คลายเครียด และทำสมาธิ ให้พอเพียง
3. รู้จักเลือกและรับประทานอาหารให้พอดีกับพลังงานที่ร่างกายต้องการนำไปใช้

หลักสำคัญเหล่านี้โครงการ รักหัวใจ ใส่ใจโคเลสเตอรอล ได้ยึดเป็นนโยบายและหลักการ เพื่อแนะนำให้สมาชิกและประชาชนนำไปเป็นแนวทางปฏิบัติตนในชีวิตประจำวันต่อการมีสุขภาพที่ดีและชีวิตยืนยาวเปี่ยมด้วยคุณภาพ

นั่นคือ สัจธรรมชีวิตที่จะทำให้ชีวิตคนเรามีคุณภาพและมีความสุข